Τετράς η Ξακουστή του Πειραιώς

Η εικόνα αποδίδει τα τέσσερα μέλη της θρυλικής κομπανίας του 1934 — τον Μάρκο Βαμβακάρη, τον Γιώργο Μπάτη, τον Στράτο Παγιουμτζή και τον Ανέστη Δελιά — καθισμένους σε ένα παραδοσιακό καφενείο του Πειραιά με τα όργανά τους (μπουζούκι και μπαγλαμά), ντυμένους με τα κλασικά κοστούμια και τις ρεπούμπλικες της εποχής.

Η «Τετράς η Ξακουστή του Πειραιώς» σχηματίστηκε το 1934 και αποτέλεσε την πρώτη επίσημη ρεμπέτικη κομπανία με μπουζούκια και μπαγλαμάδες στην Ελλάδα, βάζοντας τα θεμέλια για το κλασικό Πειραιώτικο Ρεμπέτικο.

Τα Μέλη της Κομπανίας: Αποτελούνταν από τον Γιώργο Μπάτη (τον γηραιότερο που εμπνεύστηκε το όνομα), τον Μάρκο Βαμβακάρη («Πατριάρχη»), τον Στράτο Παγιουμτζή («Τεμπέλη», πρώην βαρκάρη) και τον νεαρό Ανέστη Δελιά («Αρτέμη»).

Η Μάντρα του Σαραντόπουλου: Ξεκίνησαν τις εμφανίσεις τους στην Ανάσταση του Πειραιά, αντικαθιστώντας τις σμυρνέικες κομπανίες με τα σαντουροβιόλια και δημιουργώντας λαϊκό προσκύνημα από όλη την Αττική.

Το Τραγικό Τέλος του Ανέστη Δελιά: Το 1944, ο Στράτος Παγιουμτζής μετέφερε τον εθισμένο Δελιά στο Δρομοκαΐτειο για αποτοξίνωση, όμως λίγους μήνες αργότερα ο Δελιάς βρέθηκε νεκρός στο δρόμο κατά τη διάρκεια της Κατοχής.

Η «Τετράς η Ξακουστή του Πειραιώς» συναντιόταν και πραγματοποιούσε τις εμφανίσεις της σε συγκεκριμένα στέκια του Πειραιά:                                                                                                           Στη Μάντρα του Σαραντόπουλου: Στην περιοχή της Ανάστασης στον Πειραιά, όπου το καλοκαίρι του 1934 πρωτοεμφανίστηκαν ως οργανωμένο συγκρότημα. Εκεί σημείωσαν τεράστια επιτυχία, προσελκύοντας κόσμο από κάθε γωνιά της Αθήνας και του Πειραιά.                                                      Στο καφενείο του Γιώργου Μπάτη: Στο λιμάνι και τις γύρω περιοχές (Καραϊσκάκη/Δραπετσώνα), το οποίο λειτουργούσε ως το βασικό ορμητήριο και σημείο συνάντησης των μελών της κομπανίας και άλλων μουσικών του ρεμπέτικου.

Από την ιστορική Τετράδα την Ξακουστή του Πειραιώς, τα μέλη της (Μάρκος Βαμβακάρης, Γιώργος Μπάτης, Στράτος Παγιουμτζής, Ανέστης Δελιάς) ηχογράφησαν μαζί και ατομικά ορισμένα από τα πιο εμβληματικά τραγούδια του πειραιώτικου ρεμπέτικου:

Ανέστης Δελιάς: «Ο Νίκος ο τρελάκιας»

, «Μέσα στης Πόλης το καφέ», «Αθηναίισσα», «Ο πόνος του πρεζάκια».

Γιώργος Μπάτης: «Ο Μπάτης ο δερβίσης», «Ζούλα σε μια βάρκα μπήκα», «Ηρεσε ο μπαγλαμάς», «Ο θερμαστής».

Μάρκος Βαμβακάρης: «Φράγκοσυριανή», «Ο αλανιάρης», «Τα ματόκλαδά σου λάμπουν», «Όλοι οι ρεμπέτες του ντουνιά».

Στράτος Παγιουμτζής: Ως η βασική φωνή της κομπανίας, ερμήνευσε πρώτος δεκάδες επιτυχίες των υπόλοιπων τριών (όπως το «Στην υπόγεια την ταβέρνα»).